I. Vì sao vi sinh vật cần tự bảo vệ?

Trong môi trường xử lý nước thải, vi sinh vật phải đối mặt với:

1. Kim loại nặng, hóa chất độc hại
2. pH quá thấp hoặc quá cao
3. Nhiệt độ bất thường
4. Thiếu oxy, thiếu dinh dưỡng
5. Tác nhân gây bệnh, virus, đối thủ cạnh tranh

Nếu không có cơ chế bảo vệ, vi sinh vật sẽ bị ức chế, chết hàng loạt → hệ thống xử lý bị sụp đổ.

II. Các cơ chế tự bảo vệ chính

1. Tạo màng nhầy (vỏ bọc ngoài – Capsule & EPS)

Một số vi khuẩn tiết ra chất nhầy (polysaccharide) bao quanh tế bào → gọi là capsule hoặc EPS (extracellular polymeric substances).

Tác dụng:

🔹 Cản trở hóa chất độc tiếp xúc trực tiếp tế bào

🔹 Bám dính vào bề mặt → hình thành biofilm

Biofilm là “lá chắn sống” giúp vi sinh vật sống sót trong môi trường khắc nghiệt.

2. Tạo bào tử (spore) – “ngủ đông sinh học”

Khi gặp điều kiện cực đoan, một số vi khuẩn (như Bacillus, Clostridium) tạo bào tử.

Bào tử có:

🔹 Vách dày

🔹 Không hoạt động trao đổi chất

🔹 Chịu nhiệt, chịu khô, chịu hóa chất cực tốt

Khi điều kiện thuận lợi trở lại → bào tử “tỉnh dậy” → phát triển bình thường.

3. Tạo enzyme chống độc

Một số vi ...