1. Giới thiệu
Khi bơm vận chuyển chất lỏng qua đường ống, không phải toàn bộ năng lượng do bơm cung cấp đều được chuyển thành áp năng hữu ích. Một phần bị mất đi dưới dạng tổn thất áp suất. Việc tính toán và kiểm soát các tổn thất này giúp lựa chọn bơm hợp lý, tiết kiệm năng lượng và vận hành ổn định.
2. Phân loại tổn thất
2.1. Tổn thất trong bơm
Tổn thất thủy lực trong bơm (Hydraulic losses): Do ma sát chất lỏng với bánh công tác và vỏ bơm.
Tổn thất cơ khí (Mechanical losses): Do ma sát ở ổ trục, phớt, khớp nối.
Tổn thất thể tích (Volumetric losses): Do rò rỉ chất lỏng qua khe hở trong bơm.
Các tổn thất này làm giảm hiệu suất toàn phần của bơm (η):
\[\eta = \eta_h \times \eta_m \times \eta_v\]
Trong đó:
\(\eta_h\): hiệu suất thủy lực
\(\eta_m\): hiệu suất cơ khí
\(\eta_v\): hiệu suất thể tích
2.2. Tổn thất trong đường ống
Tổn thất ma sát dọc đường (hf): Do ma sát giữa chất lỏng và thành ống.
Tổn thất cục bộ (hm): Do thay đổi hướng hoặc tiết diện (co, cút, van, tê, miệng hút…).
Tổng tổn thất đường ống:
\[h_{tổn thất} = h_f + h_m\]