1. Giới thiệu
Công nghệ SBR (Sequencing Batch Reactor – bể phản ứng theo mẻ tuần tự) là một dạng biến thể của quá trình bùn hoạt tính, trong đó các giai đoạn xử lý (nạp – phản ứng – lắng – rút nước– nghỉ) diễn ra tuần tự trong cùng một bể.
Trong quá trình phát triển, SBR được cải tiến thành nhiều biến thể nhằm đáp ứng đặc điểm tải trọng, lưu lượng và mục tiêu xử lý khác nhau. Việc phân loại các hệ thống SBR giúp lựa chọn được cấu hình phù hợp cho từng điều kiện cụ thể.
2. Cơ sở phân loại
Các hệ thống SBR được phân loại dựa trên:
-
Dạng dòng vào (influent type): chu kỳ, gián đoạn hay liên tục.
-
Sự có mặt của các pha vận hành: react (phản ứng), idle (nghỉ).
-
Cách xử lý dòng vào: có selector, có baffle chống cuốn trôi hay không.
Theo tài liệu kinh điển (Irvine & Wilderer), có 4 nhóm SBR chính:
3. Các nhóm hệ thống SBR
3.1 Nhóm (a): SBR có dòng vào chu kỳ, có pha phản ứng và pha nghỉ
-
Mô tả:
Đây là dạng SBR cổ điển, phát triển từ những năm 1970. Chu kỳ bao gồm đầy đủ: nạp – phản ứng – lắng – rút nước– nghỉ. -
Đặc điểm:
-
Pha idle (nghỉ) giúp cân bằng tải, chuẩn bị cho chu kỳ mới.
-
Phù hợp với dòng thải có lưu lượng dao động.
-
Hình 1 : Nhóm (a): SBR có dòng vào chu kỳ, có pha phản ứng và pha nghỉ
-
Ứng dụng:
-
Xử lý nước thải sinh hoạt ở khu dân cư nhỏ và trung bình.
-
-
Ví dụ: Các trạm SBR thử nghiệm tại Mỹ, Úc thập niên 1980.
3.2 Nhóm (b): SBR có dòng vào chu kỳ, có pha phản ứng nhưng không có pha nghỉ
-
Mô tả:
Biến thể này bỏ qua pha idle để tăng hiệu quả. Sau khi rút nước, hệ thống lập tức bước vào chu kỳ mới. -
Đặc điểm:
-
Thường bổ sung bể chứa (holding tank) hoặc selector để thay thế idle phase.
-
Giúp giảm thời gian mỗi chu kỳ, tăng số mẻ xử lý/ngày.
-
Hình 2 : Nhóm (b): SBR có dòng vào chu kỳ, có pha phản ứng nhưng không có pha nghỉ
-
Ứng dụng:
-
Phù hợp cho đô thị nhỏ hoặc nhà máy yêu cầu xử lý liên tục.
-
-
Ví dụ: Hệ thống SBR tại Đức (Wilderer et al., 1986).